Bohol: đồi Sô cô la và chú khỉ mắt to Tarsier bé xíu

TL;DR — Bohol đáng đi 2–3 ngày cho ai muốn gộp cả đồi Sô cô la, con tarsier bé xíu và bãi biển đẹp trong một chuyến. Xem tarsier ở khu bảo tồn Corella thay vì mấy điểm nhốt bán vé, ngủ ở Panglao gần bãi Alona, ghép cruise sông Loboc buổi trưa. Từ Cebu đi phà khoảng 2 tiếng, hoặc bay thẳng sân bay Panglao. Rất hợp gia đình có trẻ nhỏ.

Bohol có gì mà đáng bỏ 2–3 ngày?

Bohol là hòn đảo mà bên mình hay xếp ngay sau Cebu trong lịch trình miền Trung Philippines, vì nó gói được nhiều thứ khác nhau vào một chỗ nhỏ. Trong bán kính chưa tới 60km bạn có đồi Sô cô la kỳ lạ, con thú linh trưởng nhỏ nhất thế giới, một dòng sông xanh để ăn trưa trên bè, mấy hang động, nhà thờ đá cổ và một bãi biển cát trắng tên Alona. Với gia đình có ông bà và trẻ con, đây là kiểu điểm không bắt ai phải leo trèo hay lặn sâu mà vẫn có cái để kể khi về.

Mình nói thẳng luôn: Bohol không phải nơi để bạn kỳ vọng biển đẹp cỡ Coron hay El Nido. Nước ở Alona ổn, cát trắng, nhưng đông và đã bị khai thác du lịch khá nặng. Cái hay của Bohol nằm ở sự đa dạng trên bờ chứ không phải ở màu nước. Ai đi Bohol để “săn biển số một” thường về hơi hụt; ai đi để trải nghiệm nhiều thứ lạ trong hai ngày thì gần như luôn thấy đáng.

Chocolate Hills — đồi Sô cô la 1.268 quả có thật sự “sô cô la”?

Chocolate Hills là 1.268 quả đồi tròn xếp san sát trên vùng đất giữa đảo, thuộc địa phận Carmen. Chúng chỉ chuyển sang màu nâu — kiểu màu sô cô la mà cái tên gợi ra — vào cuối mùa khô, khoảng tháng 3 đến tháng 5, khi cỏ trên đỉnh đồi cháy nắng. Còn phần lớn thời gian trong năm, nhất là mùa mưa, đồi phủ cỏ xanh mướt và trông chẳng “sô cô la” chút nào. Đây là điều mình luôn dặn khách trước, để không ai đứng trên đài quan sát rồi ngơ ngác hỏi “sao nó xanh”.

Nên lên đài quan sát nào?

Điểm ngắm chính là Chocolate Hills Complex ở Carmen, có bậc thang lên đài nhìn 360 độ. Bậc thang hơi dốc nhưng ngắn, ông bà đi chậm vẫn lên được. Một lựa chọn khác nhẹ nhàng và ít người hơn là đài Sagbayan Peak, có thêm khu vườn nhỏ cho trẻ con chạy. Nếu đoàn có người ngại leo, mình thường ưu tiên Sagbayan.

Điểm trừ thật lòng: khu Carmen giờ đông và thương mại hoá, khách chen nhau chụp ảnh trên đài chật, buổi trưa nắng gắt không có bóng mát. Bạn nên tới sớm buổi sáng hoặc chiều muộn, vừa mát vừa ánh sáng đẹp. Đứng giữa trưa là dễ chán nhất.

Xem tarsier ở đâu cho đúng — Corella hay điểm nhốt bán vé?

Xem tarsier thì đến khu bảo tồn Philippine Tarsier Sanctuary ở Corella, đừng vào mấy “tarsier viewing” dựng vội cạnh đường ở Loboc. Đây là điểm mình có chính kiến rõ nhất trong cả bài. Tarsier là loài cực nhạy cảm: mắt to sợ ánh sáng mạnh, tai thính sợ tiếng ồn, và khi bị stress vì đông người, đèn flash, tiếng nói lớn, chúng có thể tự làm đau mình, bỏ ăn, thậm chí có ghi nhận tự tử bằng cách đập đầu. Nghe thì nặng nhưng đó là lý do vì sao nơi nuôi đúng cách phải giữ khách im lặng và cấm flash.

Vì sao mình chê điểm tarsier du lịch

Mấy điểm nhốt gần đường cái ở Loboc gom tarsier vào khoảng vườn nhỏ, khách ra vào liên tục, ồn, chụp flash vô tội vạ, nhân viên còn dí sát con thú cho bạn chụp. Con vật ban ngày vốn phải ngủ thì bị đánh thức cả ngày. Bên mình từ chối đưa khách vào những chỗ kiểu đó, không phải để làm màu, mà vì trải nghiệm ở đó vừa tệ cho con vật vừa tệ cho bạn: bạn nhìn thấy một sinh vật co ro chứ không phải nó trong trạng thái tự nhiên.

Khu Corella do quỹ bảo tồn quản lý thì ngược lại: tarsier sống trong mảng rừng rào rộng, có hướng dẫn viên chỉ từng con đang bám cành, khách đi nhẹ nói khẽ, tuyệt đối không flash. Bạn sẽ thấy ít con hơn và phải chịu khó nhìn, nhưng đó là cách xem tử tế. Cả nhà mình luôn chọn Corella, và mình xem đó là điểm phân biệt tour làm đàng hoàng với tour làm ẩu.

Bãi Alona ở đảo Panglao — biển của Bohol đẹp tới đâu?

Bãi Alona nằm trên đảo Panglao, nối với Bohol bằng cầu, là nơi tập trung phần lớn khách sạn, quán ăn và tour lặn. Cát trắng mịn, nước trong vừa phải, buổi chiều hoàng hôn khá đẹp và có nhiều hàng ăn hải sản ngay mép biển. Đây là chỗ mình khuyên ngủ lại, vì tối có chỗ đi dạo, ăn uống và sáng đi tour biển tiện.

Nói thật, Alona không rộng và khá đông. Đoạn bãi chính chỉ dài vài trăm mét, kín ghế và tàu neo, nên nếu bạn tưởng tượng một bãi vắng để nằm đọc sách thì sẽ thất vọng. Cái Alona làm tốt là hạ tầng: từ đây đi tour lặn ngắm san hô ở Balicasag, ngắm cá heo sáng sớm ở vùng biển Pamilacan rất thuận, thợ lặn và ca nô sẵn. Mình xem Alona là “bàn đạp biển” hơn là điểm đến biển tự thân.

Tour biển quanh Panglao

• Ngắm cá heo buổi sáng sớm: tàu rời bến khoảng 5–6h, ra vùng biển mở nhìn đàn cá heo. Không đảm bảo 100% thấy vì là thú hoang, nên đừng đặt kỳ vọng như xem xiếc.
• Lặn ống thở ở Balicasag: rạn san hô và đàn cá còn tương đối, hợp cả người mới. Đảo này giới hạn lượng khách nên có hôm phải xếp lượt.
• Đảo cát Virgin Island: dải cát nổi giữa biển lúc thuỷ triều xuống, chụp ảnh đẹp nhưng nắng và đông, nên đi sớm.

Cruise sông Loboc ăn trưa — nên hay không?

Cruise sông Loboc là bữa trưa buffet trên bè máy trôi dọc dòng sông xanh, có ban nhạc sống hát và một trạm dừng nơi trẻ em địa phương biểu diễn. Đây là hoạt động rất hợp gia đình vì ông bà ngồi mát, trẻ con thích thuyền, và bữa trưa gọn trong lịch trình di chuyển giữa Corella và Chocolate Hills.

Đánh giá thẳng: đồ ăn buffet ở đây mức trung bình, đừng kỳ vọng ẩm thực. Cái bạn mua là không khí thư giãn và khung cảnh hai bên bờ rợp cây, cộng phần biểu diễn hơi mang tính sắp đặt cho khách du lịch. Nhiều người thấy dễ chịu, một số thấy hơi “diễn”. Với đoàn có người lớn tuổi và trẻ nhỏ, mình vẫn khuyên nên ghép, vì nó giải quyết luôn bữa trưa và cho cả nhà nghỉ chân đúng lúc giữa ngày.

Hang Hinagdanan, nhà thờ Baclayon và rừng nhân tạo — ghép thế nào cho gọn?

Ba điểm phụ này nằm rải trên trục tham quan trong ngày và thường được gộp chung, mỗi chỗ chỉ dừng ngắn. Chúng không phải “must-see” nhưng làm chuyến đi dày dặn hơn nếu bạn còn thời gian.

Hang Hinagdanan

Hang đá vôi ở Panglao có hồ nước ngầm trong xanh, ánh sáng lọt qua khe đá trần rất ăn ảnh. Hang nhỏ, đi hết chừng 15–20 phút, bậc xuống trơn nên đi dép bám. Có thể bơi nhưng nước hơi lạnh và đông, mình thường chỉ cho khách xuống ngắm rồi lên.

Nhà thờ Baclayon

Baclayon là một trong những nhà thờ đá cổ nhất Philippines, xây từ thời thuộc địa Tây Ban Nha, bên trong có bảo tàng nhỏ trưng đồ tế lễ xưa. Trận động đất năm 2013 từng làm hư hại nhiều nhà thờ cổ ở Bohol và phần lớn đã được trùng tu. Nếu bạn thích kiến trúc và lịch sử thì đáng ghé 20 phút; nếu không thì có thể bỏ qua không tiếc.

Rừng nhân tạo Bilar

Đoạn “man-made forest” ở Bilar là dải rừng mahogany trồng thẳng tắp hai bên đường, cây cao vút che kín tạo bóng mát. Thực chất đây chỉ là một khúc đường bạn chạy xe qua và dừng lại chụp ảnh vài phút, không có lối đi bộ trong rừng. Đừng nghĩ đó là khu bảo tồn để trekking. Nó đẹp kiểu bất ngờ trên đường, chụp xong là đi.

Đi Bohol thế nào — phà từ Cebu hay bay thẳng Panglao?

Có hai đường vào Bohol: đi phà cao tốc từ cảng Cebu mất khoảng 2 tiếng, hoặc bay thẳng đến sân bay Panglao (Bohol–Panglao International). Chọn cái nào tuỳ điểm xuất phát và việc bạn có ghép Cebu hay không.

Phần lớn khách Việt của bên mình đi theo cách gộp: bay vào Cebu, chơi Cebu vài ngày rồi bắt phà sang Bohol, vì như vậy tận dụng được cả hai đảo trong một lần bay quốc tế. Nếu bạn còn phân vân nên ưu tiên đảo nào, bài so sánh Cebu và Bohol nên chọn đảo nào của bên mình mổ xẻ kỹ từng kiểu khách. Chuyến khép kín cả hai đảo thì xem tour Cebu – Bohol 4 ngày 3 đêm, đây là lịch trình bên mình chạy nhiều nhất cho nhóm gia đình.

Lịch trình Bohol 2 ngày gợi ý

Với đa số khách, 2 ngày 1 đêm ở Bohol là đủ để đi hết các điểm chính mà không mệt. Dưới đây là khung bên mình hay dùng, bạn co giãn theo giờ phà hoặc giờ bay.

Nếu đi cùng trẻ nhỏ hoặc ông bà, mình khuyên bỏ bớt điểm phụ ngày 2 để không dồn. Ai muốn nối thêm phần Cebu trước hoặc sau Bohol thì tham khảo lịch trình Cebu 4 ngày 3 đêm cho người đi lần đầu, ghép vào rất khớp.

Đi Bohol mùa nào đẹp?

Mùa khô từ khoảng tháng 12 đến tháng 5 là đẹp nhất để đi Bohol, biển êm và ít mưa; riêng ai muốn thấy đồi “nâu sô cô la” thật thì nhắm tháng 3–5. Mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 11 đồi xanh mướt, ít khách hơn nhưng phải chấp nhận mưa rào và biển đôi khi động, ảnh hưởng tour cá heo.

Muốn xem chi tiết mưa nắng và lễ hội từng tháng cho cả Philippines, bạn đọc thêm Philippines đi mùa nào đẹp — lịch thời tiết theo tháng để canh ngày.

Chi phí đi Bohol tham khảo

Chi phí Bohol thuộc nhóm dễ chịu so với các đảo Palawan, vì di chuyển ngắn và dịch vụ nhiều. Mình không đưa con số cứng vì giá vé phà, vé máy bay và phòng dao động theo mùa và thời điểm đặt, nhưng có thể mô tả định tính để bạn hình dung mặt bằng.

• Vé phà Cebu–Bohol: mức bình dân, rẻ hơn nhiều so với một chặng bay nội địa; nên đặt trước dịp lễ Tết vì hay kín.
• Khách sạn Panglao: đủ dải từ nhà nghỉ ven bãi tới resort; khu quanh Alona giá nhỉnh hơn vì tiện.
• Tour đất liền trọn gói: gồm xe, tài xế kiêm hướng dẫn, vé điểm, cruise Loboc; đi ghép rẻ hơn thuê riêng.
• Tour biển: tính theo tàu, chia nhóm càng đông càng rẻ đầu người.

Muốn ước lượng ngân sách cả chuyến Philippines chứ không riêng Bohol, bên mình có bài du lịch Philippines hết bao nhiêu tiền tính theo từng hạng mục. Còn nếu bạn muốn một lịch trình và báo giá riêng theo số khách, cứ để bên mình dựng qua trang thiết kế lịch trình riêng.

Ghép Bohol với đảo nào cho đáng chuyến bay?

Bohol hiếm khi đi một mình, vì bản thân nó chỉ đủ chơi 2–3 ngày. Cách gộp hợp lý nhất với khách Việt là ghép cùng Cebu, do hai đảo chỉ cách nhau chuyến phà 2 tiếng và cùng nằm ở miền Trung Philippines. Bạn bay quốc tế vào Cebu, chia lịch cho cả hai đảo rồi về, không phải tốn thêm chặng bay nội địa nào.

Cebu bù đắp đúng cái Bohol thiếu: các hoạt động biển mạnh. Bên Cebu có Oslob để bơi cùng cá nhám voi, có Moalboal với đàn cá mòi khổng lồ và thác Kawasan nước xanh ngọc để nhảy tầng. Nếu bạn mê biển và vận động, hãy dành phần sôi động cho Cebu và phần thư giãn văn hoá cho Bohol. Cụ thể, tuyến Cebu – Moalboal – Oslob 3 ngày 2 đêm gói gọn phần biển miền Trung rất tốt, còn ai chỉ muốn nhắm mỗi cá nhám voi thì có tour cá nhám voi Oslob 2 ngày 1 đêm ngắn gọn. Muốn xem toàn bộ tuyến bên mình đang chạy để tự ghép, bạn mở danh sách tour Philippines.

Về việc chia thời gian Cebu và Bohol sao cho không dồn, mình có phân tích riêng trong bài Cebu, Kawasan và Moalboal chơi gì, đọc kèm bài so sánh hai đảo phía trên là bạn tự dựng được khung 4–5 ngày hợp lý. Điểm mình muốn nhấn: đừng nhồi cả cá nhám voi Oslob lẫn toàn bộ Bohol vào 3 ngày, vì di chuyển sẽ ăn hết thời gian chơi và cả nhà mệt.

Vài lưu ý thực tế khi đi Bohol

Có mấy thứ nhỏ nhưng ảnh hưởng trải nghiệm mà bên mình luôn dặn khách trước khi đặt chân lên đảo. Chúng không phải điều to tát nhưng biết trước thì đỡ bực.

• Nắng gắt buổi trưa: các điểm ngoài trời như Chocolate Hills hay đảo cát gần như không có bóng mát, nên đội mũ, mang nước và tránh khung 11h–14h.
• Đường tỉnh quanh co: đoạn từ Panglao lên Carmen mất kha khá thời gian và nhiều khúc cua, ai say xe nên chuẩn bị thuốc.
• Tiền mặt: nhiều điểm vé và hàng quán nhỏ ở Bohol vẫn thích tiền mặt peso, cây ATM không nhiều như thành phố, nên rút sẵn ở Cebu.
• Tôn trọng động vật: ở khu tarsier tuyệt đối không chạm, không flash, không nói to; đây là điều kiện để nơi bảo tồn còn duy trì được.
• Đặt phà sớm: vào cuối tuần và dịp lễ, vé phà Cebu–Bohol hết rất nhanh, nên khoá giờ đi lẫn giờ về từ trước.

Những chi tiết này nghe vụn nhưng cộng lại quyết định chuyến đi mượt hay chật vật. Đó cũng là lý do phần lớn khách gia đình chọn đi tour trọn gói thay vì tự lo, vì tài xế kiêm hướng dẫn xử lý hết khâu vé, giờ giấc và lộ trình.

Bohol có hợp gia đình và người lớn tuổi không?

Rất hợp — đây là một trong những điểm Philippines mình yên tâm nhất khi đoàn có ông bà và trẻ con. Các điểm chính đều đi lại nhẹ, không đòi thể lực, quãng đường giữa các nơi ngắn, và luôn có phương án ngồi nghỉ như cruise sông. Đài Chocolate Hills là chỗ duy nhất phải leo bậc, mà bạn có thể thay bằng Sagbayan cho êm.

Điểm cần lưu ý với trẻ nhỏ: tour ngắm cá heo phải dậy rất sớm và ngồi tàu ngoài biển mở, bé dễ mệt hoặc say sóng, nên cân nhắc bỏ nếu con còn quá nhỏ. Ở khu tarsier thì phải giữ con im lặng, không flash — cũng là dịp dạy con cách tôn trọng động vật. Nếu muốn ghép thêm hoạt động biển đặc trưng miền Trung như bơi cùng cá nhám voi ở Oslob bên Cebu, hãy đọc kỹ những điều cần biết trước khi bơi cùng cá nhám voi ở Oslob vì hoạt động đó có nhiều tranh cãi về cách cho ăn.

Câu hỏi thường gặp

Nên đi Bohol mấy ngày là đủ?

Hai ngày một đêm là đủ cho các điểm chính. Nếu muốn thêm ngày biển thảnh thơi ở Panglao thì ba ngày.

Chocolate Hills lúc nào có màu nâu sô cô la?

Vào cuối mùa khô, khoảng tháng 3 đến tháng 5, khi cỏ trên đồi cháy nắng. Các tháng còn lại đồi thường xanh.

Xem tarsier ở đâu là đúng?

Ở khu bảo tồn tại Corella, giữ im lặng và không dùng flash. Tránh các điểm nhốt bán vé ven đường vì làm con vật stress.

Từ Cebu sang Bohol đi thế nào?

Đi phà cao tốc từ cảng Cebu, mất khoảng 2 tiếng. Nên đặt vé trước vào mùa cao điểm và dịp lễ.

Bãi Alona có đẹp không?

Cát trắng đẹp nhưng bãi ngắn và đông. Nó tiện làm điểm ngủ và bàn đạp cho tour biển hơn là bãi để nằm dài yên tĩnh.

Bohol có hợp trẻ con và người già không?

Rất hợp vì đi lại nhẹ, quãng đường ngắn và nhiều chỗ ngồi nghỉ. Chỉ nên cân nhắc bỏ tour cá heo sáng sớm nếu bé quá nhỏ.

Bài viết bởi Mai Công Long (Victor) — Nhà sáng lập & điều hành Mê Philippines, chuyên tour Philippines cho người Việt, đã đưa nhiều đoàn gia đình đi tuyến Cebu – Bohol. Muốn có lịch trình Bohol và báo giá riêng đúng nhu cầu, nhắn Zalo/hotline 0393 316 040 kèm số khách + ngày đi để nhận lịch trình & báo giá riêng trong 24h.